یکی از پیامهایی که زیاد به ما میرسد این شکل است: «یه نفر در ایران از من کلاهبرداری کرده» یا «یه شریک قدیمی چک بیمحل داده و الان جواب تلفنمو نمیده» — و بلافاصله بعدش این سؤال میآید: من که خودم در کانادا هستم، اصلاً میتونم شکایت کنم؟ جواب کوتاه بله است؛ جواب کاملتر این است که مسیر درست بستگی دارد به اینکه پروندهی شما اساساً کیفری است یا حقوقی — و این تفکیک، همانجایی است که خیلی از پروندهها از همان ابتدا مسیر اشتباه را میروند.
شکایت کیفری یا دعوای حقوقی؛ کدام مسیر برای پروندهی شما مناسب است؟
دعوای حقوقی (مدنی) صرفاً بهدنبال جبران خسارت مالی است — مثلاً مطالبهی طلب یا وجه یک قرارداد. شکایت کیفری وقتی مطرح میشود که رفتار طرف مقابل مصداق یکی از جرائم قانون مجازات باشد؛ در این حالت، علاوه بر امکان مطالبهی ضرر و زیان، دولت هم مرتکب را تعقیب و مجازات میکند. کلاهبرداری، خیانت در امانت و صدور چک بلامحل از رایجترین جرائمی هستند که همزمان جنبهی کیفری دارند و هم امکان مطالبهی مالی در دل همان پرونده وجود دارد — یعنی لازم نیست همیشه دو پروندهی جدا باز کنید.
تشخیص اینکه یک اختلاف مالی صرفاً یک بدهی است یا مصداق کلاهبرداری/خیانت در امانت، دقیقاً همانجایی است که ارزیابی یک وکیل قبل از هر اقدامی اهمیت دارد؛ چون مسیر اشتباه (مثلاً طرح شکایت کیفری برای یک اختلاف صرفاً قراردادی) معمولاً با قرار منع تعقیب پایان مییابد و وقت و هزینهی پرونده تلف میشود.
طرح شکایت کیفری بدون حضور در ایران
طبق قانون آیین دادرسی کیفری، شاکی میتواند شخصاً یا از طریق وکیل خود اقدام به طرح شکایت کند. این یعنی حضور فیزیکی شما در ایران برای شروع پرونده الزامی نیست: با یک وکالتنامه که صریحاً «حق طرح شکایت کیفری و پیگیری آن» را به وکیل بدهد، وکیل میتواند شکایت را در دادسرای صالح (معمولاً محل وقوع جرم) ثبت و مراحل تحقیقات مقدماتی را پیگیری کند.
نکتهی مهم این است که وکالتنامهی کلی «در کلیه امور» همیشه کافی نیست؛ برای شکایت کیفری بهتر است اختیار بهصورت صریح و متناسب با همان پرونده نوشته شود — از جمله اختیار ارائهی مدارک، پیگیری در دادسرا و دادگاه، و در صورت نیاز، مصالحه یا گذشت. جزئیات نحوهی تنظیم وکالتنامه از کانادا را در راهنمای وکالتنامه از کانادا برای ایران نوشتهایم.
رایجترین سناریوهایی که از کانادا به دست ما میرسد
کلاهبرداری ملکی. کسی ملک یا سهمی را با سند یا وکالتنامهی جعلی یا با اظهارات خلاف واقع به نام خود یا دیگری منتقل کرده. اینگونه پروندهها معمولاً هم جنبهی کیفری کلاهبرداری دارند و هم نیاز به دعوای حقوقی ابطال سند در کنارشان.
خیانت در امانت. شایعترین حالت آن وقتی است که یک بستگان یا آشنا وکالت یا مسئولیت نگهداری از ملک، پول یا اموالی را در ایران بر عهده گرفته، اما بعداً از بازگرداندن یا حسابپسدادن خودداری کرده است.
چک بلامحل از یک شریک یا بدهکار قدیمی. اگر طرف مقابل هنگام صدور چک قصد و توان پرداخت نداشته یا اقدام به فرار از پرداخت کرده، مسیر کیفری هم در کنار مطالبهی حقوقی وجه چک قابل بررسی است.
اگر شما «متهم» یا «خوانده» هستید، نه شاکی
جهت عکس این پروندهها هم کم نیست: کسی در ایران علیه شما — که در کانادا زندگی میکنید — شکایت یا دعوایی مطرح کرده است. در بسیاری از مراحل مقدماتی، وکیل میتواند با وکالتنامهی معتبر به نمایندگی از شما در دادسرا یا دادگاه حاضر شود و پاسخ لازم را ارائه کند؛ اما بسته به نوع و مرحلهی پرونده، ممکن است در برخی جلسات رسیدگی ماهوی، حضور شخص متهم لازم تشخیص داده شود. نادیده گرفتن یک احضاریه یا شکایت از این فاصله، معمولاً بدترین گزینه است — چون میتواند به صدور قرار جلب یا حتی ممنوعالخروجی برای سفرهای بعدی به ایران منجر شود، حتی اگر پرونده در نهایت به نفع شما تمام شود.
نقش OLAW در این مسیر
ما در OLAW وارد مسائل حقوقی کانادایی نمیشویم — تمرکز ما فقط روی ضلع ایرانی پرونده است: ارزیابی اولیهی اینکه پروندهی شما کیفری است یا حقوقی (یا هر دو)، هماهنگی با وکیل کیفری در ایران، و تنظیم صحیح وکالتنامهای که اختیار کافی برای طرح یا دفاع از شکایت را به وکیل شما بدهد.
برای بررسی پروندهی کیفری یا حقوقی خود با ما تماس بگیرید ←
سؤالات پرتکرار
آیا برای طرح شکایت کیفری باید به ایران سفر کنم؟
برای شروع پرونده، نه؛ با وکالتنامهی معتبر و مشخص، وکیل شما میتواند شکایت را ثبت و پیگیری کند.
چه فرقی بین شکایت کیفری و دادخواست حقوقی است؟
شکایت کیفری برای رفتارهایی است که مصداق جرم باشند و مجازات دولتی به دنبال دارند؛ دادخواست حقوقی صرفاً برای جبران خسارت مالی است. برخی پروندهها هر دو جنبه را دارند.
اگر کسی در ایران علیه من شکایت کرده و من در کانادا هستم چه باید بکنم؟
نادیده گرفتن پرونده معمولاً بدترین گزینه است. با وکیل تماس بگیرید تا از طریق وکالتنامه در مراحل ممکن به نمایندگی از شما حاضر شود و از تبعاتی مثل قرار جلب یا ممنوعالخروجی جلوگیری شود.
آیا OLAW مستقیماً وکالت پروندهی کیفری من را بر عهده میگیرد؟
OLAW با وکلای دارای پروانه در ایران هماهنگی میکند و جنبهی حقوقی و وکالتی پرونده — از جمله تنظیم وکالتنامهی لازم — را از سمت کانادا پیگیری میکند.
این مطلب صرفاً جنبهی اطلاعرسانی عمومی دارد، مشاورهی حقوقی محسوب نمیشود، هیچ رابطهی وکیل-موکل ایجاد نمیکند و نباید بدون مشورت مستقیم با وکیل و بررسی اختصاصی پرونده، مبنای تصمیمگیری قرار گیرد. تشخیص کیفری یا حقوقی بودن هر پرونده کاملاً به جزئیات آن بستگی دارد؛ پیش از اقدام، وضعیت روز پروندهتان را با ما در میان بگذارید. آخرین بررسی: شهریور ۱۴۰۵ (اوت ۲۰۲۶).
