وقتی پروندهی طلاق یک زوج ایرانی وارد دادگاه خانوادهی کانادا میشود، سؤالی که تقریباً همیشه مطرح میشود این است: آیا مهریهای که در عقدنامه نوشته شده، اینجا هم ارزش قانونی دارد؟ جواب رایج و نادرست معمولاً یکی از این دو حالت افراطی است — یا «چون اینجا کانادا است، مهریه اصلاً بیمعناست»، یا «چون در عقدنامه ثبت شده، خودبهخود قابل وصول است». واقعیت جایی بین این دو است.
نکته: این مقاله دربارهی رویهی دادگاههای کانادا است. اگر سؤال شما دربارهی مبلغ و قوانین جدید مهریه در خود ایران است (مثل مصوبهی اخیر مجلس)، مقالهی مهریه ۱۴ سکه شد؟ قانون جدید مهریه ۱۴۰۵ دقیقاً چه میگوید؟ را ببینید.
مهریه از نگاه دادگاه کانادا؛ نه شریعت، نه بیاعتبار
دادگاههای خانواده در کانادا (و بهطور مشخص در انتاریو) احکام شرعی را اجرا نمیکنند و اساساً صلاحیت این کار را ندارند. اما این به معنای نادیدهگرفتن مهریه هم نیست. رویهی امروز دادگاهها این است که به عقدنامه از دریچهی حقوق عمومی قراردادها نگاه کنند — دقیقاً همانطور که به یک قرارداد ازدواج (marriage contract) یا توافق مالی بین دو طرف نگاه میشود. آنچه برای قاضی اهمیت دارد، نیت روشن و مستند طرفین در زمان امضای سند است، نه ماهیت مذهبی آن.
چه زمانی مهریه در دادگاه انتاریو قابل اجراست؟
بر اساس رویهی جاری دادگاههای خانواده، برای اینکه مهریه بهعنوان یک قرارداد معتبر پذیرفته شود، معمولاً باید این شرایط را داشته باشد:
۱. مکتوب، امضاشده و دارای شاهد. سندی که مبلغ و شرایط پرداخت را بهروشنی مشخص کرده باشد.
۲. بدون اکراه یا فشار. دادگاه بررسی میکند که آیا هر دو طرف با ارادهی آزاد آن را امضا کردهاند یا خیر.
۳. شرایط مالی و زمانی مشخص. ابهام در مبلغ یا نحوهی پرداخت، دست قاضی را برای رد ادعا باز میگذارد.
در پروندهی شناختهشدهی Bakhshi v. Hosseinzadeh، دادگاه مهریهی پرداختنشده را بهعنوان بدهی شوهر و دارایی متناظر برای همسر در نظر گرفت — چیزی که مستقیماً روی محاسبهی تسویهحساب داراییهای زناشویی (equalization) اثر میگذارد.
چرا بعضی وقتها دادگاه مهریه را رد میکند؟
در مقابل، دادگاهها از پذیرش بیقیدوشرط مهریه هم پرهیز میکنند، بهخصوص در این موارد:
۱. مبلغهای نجومی و اثباتنشده. قضات کانادایی نسبت به مهریههای بسیار سنگین (مثلاً هزاران سکه) با احتیاط برخورد میکنند، مگر اینکه توانایی مالی واقعی شوهر برای پرداخت هم اثبات شود.
۲. نبود مستندات کافی. اگر سند بهدرستی تنظیم، امضا یا ترجمه نشده باشد، دادگاه نمیتواند رویش تکیه کند.
۳. رویکرد قدیمی برخی پروندهها. در گذشته برخی دادگاهها مهریه را صرفاً یک سند مذهبی و خارج از صلاحیت خود میدانستند؛ رویهی جدیدتر به سمت پذیرش آن بهعنوان قرارداد مدنی حرکت کرده، اما این یعنی کیفیت و شفافیت سند اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
نقش عقدنامهی ایرانی؛ همانجایی که واقعاً کار سخت است
چون دادگاه کانادا مهریه را از دریچهی یک قرارداد معمولی میبیند، عقدنامهی ایرانی شما — دقیقاً همان سندی که در ایران ثبت شده — تبدیل به مدرک اصلی پرونده میشود. مشکل اینجاست که این سند باید ترجمهی رسمی و تأییدشده داشته باشد، مفاهیمی مثل تعداد سکه یا شرایط پرداخت باید برای وکیل و قاضی کانادایی بهروشنی قابلفهم باشد، و اصالت سند (مهر و امضای دفترخانه) باید قابل استعلام و تأیید باشد. بسیاری از پروندهها دقیقاً همینجا با مشکل مواجه میشوند — نه چون مهریه بیارزش است، بلکه چون سند برای ارائه در یک دادگاه خارجی آماده نشده.
نقش OLAW در این مسیر
رسیدگی و صدور رأی دربارهی پروندهی خانواده در دادگاه کانادا کار وکیل خانوادهی کانادایی شماست — ما در OLAW وارد آن فرآیند نمیشویم. کاری که ما انجام میدهیم، آمادهسازی ضلع ایرانی پرونده است: استعلام و تأیید اصالت عقدنامه از دفترخانهی مربوطه در ایران، هماهنگی برای ترجمهی رسمی و تأییدشدهی آن، و در صورت نیاز، پیگیری موازی مطالبهی مهریه از طریق مراجع ایران — تا وکیل کانادایی شما مدرکی محکم و قابلاستناد در اختیار داشته باشد.
برای آمادهسازی و تأیید عقدنامه با ما تماس بگیرید ←
مجموعه حقوقی OLAW، در کنار آمادهسازی مدارک مهریه، در زمینهی مطالبهی طلب و پیگیری اموال در ایران هم برای ایرانیان مقیم کانادا فعالیت میکند.
این مطلب صرفاً جنبهی اطلاعرسانی عمومی دارد، مشاورهی حقوقی محسوب نمیشود، هیچ رابطهی وکیل-موکل ایجاد نمیکند و نباید بدون مشورت مستقیم با وکیل و بررسی اختصاصی پرونده، مبنای تصمیمگیری قرار گیرد.
